Kunstmaan stort neer in Ammerstol of…………..

Omstreeks het voorjaar van 1982 liep de politieke spanning tussen de Grote Mogendheden Amerika en Rusland hoog op. Het was de tijd van de Koude Oorlog. Wie had kunnen denken dat het nietige Ammerstol nog eens – zij het kleine en korte – rol zou spelen in de krachtmeting tussen de wereldmachten?

Die internationale spanning verergerde in hoog tempo toen een Russische weersatelliet, de Kosmos, steeds kleinere cirkels rond de aarde ging draaien. Weldra zou het ruimtescheepje in de dampkring terecht komen en uiteindelijk op aarde te pletter slaan. Op zich geen ongebruikelijke gebeurtenis, ware het niet dat deze kunstmaan gevoed werd door een echte kerncentrale in vestzakformaat. Als dit hoog radioactieve onderdeel op een miljoenenstad zou neerstorten, zou de ramp niet te overzien zijn.

 

In afwachting van dat neerstorten waren alle regeringen van de landen die zich in de baan van deze “helse machine” bevonden, in opperste staat van paraatheid gebracht. Het zou nog een, hooguit twee dagen kunnen duren voordat het moment van de fatale impact daar zou zijn. De regering was – zoals het een bewind met een voorman van socialistische signatuur betaamt – in opperste staat van paraatheid, klaar om in te grijpen als de lokale en nationale veiligheid in het geding zou zijn.
Dit ter inleiding.

 

Ons nauwelijks bewust van die internationale ontwikkelingen, zaten wij op een  gewone avond wat lusteloos naar ons zwart-wit TV’tje te kijken, totdat het programma ineens onderbroken werd voor een extra uitzending van de Nieuwsdienst. De nieuwslezer kondigde met een somber gezicht aan dat de Russische kunstmaan met de atoomreactor aan boord op Nederlandse bodem te pletter geslagen was. Een locatie in de gemeente Bergambacht werd genoemd. De Regering zou met alle haar ten dienste staande middelen actie nemen om de veiligheid van haar burgers te waarborgen.

 

Op datzelfde moment hoorden wij het ritmische geluid van de wieken van een hefschroefvliegtuig, dat recht over ons huis vloog. Een fel zoeklicht scheen een moment in onze tuin. Wij schoten uit onze stoelen overeind. Sensatie! Gauw de jongens wakker maken. We renden de trap op om onze twee zonen Saul en David te wekken. Ze waren verrassend snel beneden…. Op de fietsen en dan vlug naar de dijk, juist ten oosten van het Broekselaantje. De helikopter hing daar boven een weiland. De dijk liep vol met op nieuws belust publiek, waaronder dominee Aris. Agenten waadden door het hoge gras en vonden uiteindelijk een hoogst verdacht voorwerp…..

 

Wat was er gebeurd? Waarom al deze activiteit? Een bewoonster van een huis aan het Broekselaantje had omstreeks kwart over tien naar buiten gekeken en had een verblindend rood licht aan het zwerk waargenomen. Ze stond ook op de dijk te kijken naar de nog in gang zijnde acties. In kleurrijke bewoordingen schilderde ze haar waarnemingen nog een keer voor wie het maar horen wilde. Indachtig de oplopende internationale spanning rond de neerstortende kunstmaan had zij ogenblikkelijk een verband gelegd. Het was zover…

Zij heeft meteen de politie verwittigd. De dienstdoende brigadier meende het zekere voor het onzekere te moeten nemen en heeft burgemeester Huybrechts gebeld. Deze was dezelfde mening toegedaan. De openbare orde, waar hij verantwoordelijk voor was, liep gevaar. Hij nam onverwijld contact op met de Minister van Binnenlandse Zaken. Deze waarschuwde zijn collega van Defensie die op zijn beurt terstond opdracht gaf een helikopter op onderzoek uit te sturen.

 

Terug naar de Lekdijk. De agent die het verdachte voorwerp gelokaliseerd had, haalde met behulp van zijn altijd parate lange wapenstok een nietig rood valschermpje uit een sloot. Toen hij de dijk opklom kon het verzamelde publiek onder de nodige hilariteit vaststellen dat er een kartonnen hulsje aan een touwtje onder bungelde. Het voorwerpje dat geen enkele gelijkenis vertoonde met een kunstmaan en zeker geen gevaarlijke straling uitzond, werd op de vloer van het VW-busje gelegd en naar het bureau getransporteerd. Vervolgens werd verslag gedaan aan de burgemeester. Deze zal – met kaken, die eveneens een verblindend rood licht verspreid moeten hebben – aan zijn hoogste baas, de Minister,hebben moeten melden dat het een maar onschuldige vuurpijl betrof….

 

Toen het parachuutje met het hulsje gevonden, was keerden we lichtelijk teleurgesteld huiswaarts. De jongens werden weer naar bed gestuurd. Einde incident? Nee, zeker niet!

Een paar weken later kwam de waarheid via mijn zwager aan het licht. Onze zonen waren samen met hun neefje Jeroen stout geweest, heel stout. Ze hadden een klandestien bezoekje gebracht aan de werf van Zanen en Verstoep en rondgeneusd op een schip dat voor reparatie of sloop aan de kant lag. Zo hadden ze in een kist, die op het dek stond, reddingsmiddelen aangetroffen, waaronder krachtige vuurpijlen. Natuurlijk konden ze niet wachten met afschieten. Op de bewuste avond waren ze stilletjes – wij dachten dat ze lief lagen te slapen –  naar de Kromme Draai gegaan. Op het schoolplein werd een vuurpijl gelanceerd. Een prachtig gezicht dat helderrode licht dat langzaam daalde aan die kleine parachute. Even stil als ze gegaan waren, zijn ze door de achterdeur naar binnen geslopen en zijn ze zachtjes weer in bed gaan liggen. Nauwelijks lagen ze of wij kwamen ze wekken: “jongens, gauw eruit. De Russische Kunstmaan is vlakbij Ammers neergestort!”

 

We hebben het Algemeen Dagblad van de erop volgende ochtend bewaard. In grote opmaak stond op de voorpagina een verontrustend artikel:” Russische kunstmaan met kernreactor stort neer bij Ammerstol”. Het artikel was op de avond van het incident bliksemsnel gezet. Het herroepen van het bericht kwam te laat. De krant rolde omstreeks het middernachtelijk uur al van de persen…. 

 

In de vergadering van de Gemeenteraad moest burgemeester Huybrechts zijn beleid verdedigen. Waarom had hij op die overdreven melding gereageerd? De gemeente Ammerstol had zich bij Binnenlandse Zaken belachelijk gemaakt. Bovendien moest de rekening voor het inzetten van de helikopter uit de gemeentekas betaald worden. Daar kon de Raad – zij het schoorvoetend – uiteindelijk mee instemmen. De burgemeester bezwoer in alle toonaarden dat hij niet zou rusten voordat hij de onverlaten, die hem dit geflikt hadden, ter verantwoording zou hebben geroepen. Op hen zouden alle kosten verhaald worden. Het was een fors bedrag….

 

Wij hebben meer dan 25 jaar gezwegen, maar het wordt toch eens tijd dat dit vermakelijke verhaal een passende plek krijgt in de annalen van ons goede dorp.

 

Ruth en Abel de Jong.