Historie

Het dorp Ammerstol (1500 inwoners op 1 jan. 2008) is fraai gelegen aan de Lek. Ammerstol betekent de tol aan de Ammer. De Lek was een belangrijke rivier voor de scheepvaart. Voor de graven van Holland een logische plek dus om een tol te vestigen. De tol wordt voor het eerst vermeld in 1221.

De naam Ammerstol (Ammers-tol) is afkomstig van Theloneum de Ambers en van de tol, dat was de plaats waar tolbelasting werd geheven.

De geschiedenis van Ammerstol gaat terug tot 1221. Toen werd het dorp aangeduid als ‘Theloneum de Ambers’. In 1233 is sprake van Theloneum suum de Ambers en in 1299 van ‘in thelonio nostro Ambers’In 1320 wordt gesproken over de poorters van Ammers. Schepenen (wethouders), burgemeester en raad worden voor het eerst genoemd in 1325.

Aan dit dorp werden op 16 mei 1322 door Graaf Willem III van Holland stadsrechten toegekend

Vervolgens krijgt Ammerstol in 1327 recht op een weekmarkt en recht van tolvrijheid. Ook wordt in die tijd een kapel gebouwd. Desondanks kwam er geen stad tot ontwikkeling. Of de inwoners het een te kostbare zaak vonden of dat het werd overvleugeld door Schoonhoven valt niet precies uit te maken. Ammerstol bleef een dorp. Albrecht van Beieren verplaatste in 1401 zowel de tol als de visafslag naar Schoonhoven. In 1795 kwam de visafslag terug.

In het verleden floreerde in Ammerstol de zalmvisserij. Er verrezen scheepswerven en in 1880, op het hoogtepunt van de zalmvisserij en -handel, werd de ‘Zalmmart’ gebouwd. Dit veilinggebouw werd in de twintigste eeuw weer afgebroken.

In de hoogtijdagen van de zalmvangst stelden dienstmeisjes als voorwaarde dat ze niet meer dan twee maal per week zalm hoefden te eten… Nu de zalm is verdwenen (in 1921 werd de laatste zalm uit de Lek gevist), herinnert alleen de vis in het toenmalige Wapen van Ammerstol nog aan deze bezigheid.

Naast de zalmvisserij hield de bevolking zich toen bezig met het maken van manden en hoepels en het vlechten van riet.

Na het verdwijnen van de zalm uit de Lek, zochten de Ammersenaars elders emplooi en velen vonden dat als grondwerker. Overdag werkte men met schop en spade en ’s avonds kwam men in de keet bij elkaar om te praten. Daar leerde men de techniek van het vergaderen en beoefende men de kunst van het debat. Wellicht is dit de reden voor de overwegend linkse politieke signatuur van Ammerstol door de jaren heen. Termen als ‘het rode dorp’ en ‘Moskou aan de Lek’ waren het gevolg.

 

Tot en met 31 december 1984 was Ammerstol een zelfstandige gemeente. Op 1 januari 1985 ging Ammerstol, samen met de gemeenten Bergambacht en Berkenwoude op in een nieuw gevormde gemeente met de naam Bergambacht.

 

Vandaag

Nog steeds is Ammerstol een dorp dat bruist van de activiteiten. Het dorp, bijgenaamd ‘Moskou aan de Lek’, staat bekend om haar gemeenschapszin.

Het rijke sport- en verenigingsleven, een eigen dorpshuis (Het Gebouw genaamd), een basisschool, peuterclub, kerk, kunst- en muziekverenigingen, een bibliotheek en een eigen Feestcomité maken het dorp tot een levendige gemeenschap.

In de jaren negentig was Ammerstol onder meer bekend vanwege de Triatlon, die daar elk jaar plaatsvond. Om diverse redenen heeft het bestuur van de Stichting Triatlon Ammerstol in 2000 besloten geen nieuwe wedstrijden meer uit te schrijven. Helaas.

 

Wist u trouwens dat de voormalig voorzitter van de Nederlandse socialistische fractie in het Europees Parlement, Max van den Berg, in 1946 in Ammerstol werd geboren? Deze politicus wordt is in september 2007 benoemd tot Commissaris van de Koningin in de provincie Groningen.

 

Aan de Lekdijk te Ammerstol staat de oudste Esdoorn van Nederland. Omstreeks 1760 werd de boom daar geplant en hij is al sinds mensenheugenis beeldbepalend. Gevreesd wordt voor het leven van deze boom, gezien de in de jaren 2010 de geplande dijkverzwaring tussen Schoonhoven en Bergambacht.

In een grijs verleden voer tussen Ammerstol en het aan de overzijde van de Lek gelegen Groot Ammers een veerbootje. Aanvankelijk was dat een roeiboot (als de witte boei langs het water omhoog gehesen was, wist de veerman dat hij een klant had aan de overkant), later voer een motorbootje. Halverwege de jaren zestig van de vorige eeuw werd deze veerdienst gestaakt, maar een aantal enthousiaste vrijwilligers heeft ervoor gezorgd dat deze verbinding tussen de Krimpener- en Alblasserwaard zo nu en dan weer wordt onderhouden. Met ingang van 2008 zal op Tweede Paasdag, Tweede Pinksterdag en op Open monumentendag de af en toe weer varen.

 

Oude Verdwenen Ambachten

• Walvisvaart. (1630/1802) Regelmatig naar Groenland. Bekende Commandeurs; Familie Ooms en Snel.

• Grindcultuur. Naast de zalmvisserij hield de bevolking zich toen bezig met het maken van manden en hoepels en het vlechten van riet.

• 2 Scheepswerven.

• 3 Touwslagerijen. (Willem Ooms)

• Visserij; In tegenstelling tot andere dorpen in de Krimpenerwaard heeft de ontwikkeling van Ammerstol in vorige eeuwen geheel plaatsgevonden rond de zalmvisserij. De zwaarste zalm ooit in Ammerstol gevangen, woog 57 pond. Mede door de vervuiling werd in 1921 werd de laatste zalm uit de Lek gevist. Het beeld dat op het Kerkplein staat is een lijntjeshouder, een werkman van het laagste niveau. Een zalmvisser was een man met een laaf (schepnet) en is gemaakt door de beeldhouwer Roel Bendijk.

 

Bronnen:

Wikipedia

Gemeente Bergambacht

http://www.xs4all.nl/~nieko (Nieko Jongerius website over de Krimpenerwaard)